De ondernemingsraad (OR) speelt een belangrijke rol binnen organisaties, ook als het gaat om verzuim. Toch is die rol lang niet altijd even duidelijk voor werkgevers én OR-leden zelf. Wanneer heeft de OR inspraak? Wat mag de OR eisen? En hoe kun je als OR actief bijdragen aan minder verzuim binnen de organisatie? In dit artikel geven we antwoord op de meest gestelde vragen over de rol van de OR bij verzuimbeleid.
Verzuim raakt zowel medewerkers als de organisatie als geheel. Juist daarom is het logisch dat de OR, als vertegenwoordiger van het personeel, een stem heeft in hoe een organisatie met verzuim omgaat. Hieronder leggen we stap voor stap uit wat die rol precies inhoudt.
Welke wettelijke rechten heeft de OR bij verzuim?
De OR heeft op grond van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) meerdere rechten die direct van toepassing zijn op verzuimbeleid. Het gaat om het instemmingsrecht, het adviesrecht en het recht op informatie. Deze rechten geven de OR een stevige positie als het gaat om het vaststellen en aanpassen van beleid rondom ziekte en re-integratie.
Het recht op informatie houdt in dat de OR periodiek inzage kan vragen in verzuimcijfers en de effectiviteit van het gevoerde beleid. Zo kan de OR beoordelen of het beleid in de praktijk werkt en of er aanpassingen nodig zijn. Dit recht is een belangrijk startpunt voor elke OR die actief wil bijdragen aan een gezonde werkomgeving.
Daarnaast heeft de OR het recht om overleg te voeren met de werkgever over arbeidsomstandigheden en het welzijn van medewerkers. Dit overleg biedt de OR de mogelijkheid om signalen vanuit de werkvloer bespreekbaar te maken en concrete verbeteringen voor te stellen.
Wanneer heeft de OR instemmingsrecht bij verzuimbeleid?
De OR heeft instemmingsrecht wanneer de werkgever een regeling wil invoeren, wijzigen of intrekken die betrekking heeft op arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim of re-integratiebeleid. Dit staat expliciet beschreven in artikel 27 van de WOR. Zonder instemming van de OR mag de werkgever dergelijke regelingen in principe niet doorvoeren.
Concreet betekent dit dat de OR instemming moet geven bij zaken zoals:
- Het vaststellen of wijzigen van een verzuimprotocol
- De keuze voor een arbodienst of bedrijfsarts
- Regelingen rondom de ziekmelding en re-integratie
- Het invoeren van een systeem voor verzuimregistratie
- Afspraken over de begeleiding bij langdurig verzuim
Het instemmingsrecht geldt voor regelingen die gelden voor een groep medewerkers, niet voor individuele gevallen. De OR heeft dus geen rol bij de begeleiding van een specifieke zieke medewerker, maar wel bij de kaders waarbinnen die begeleiding plaatsvindt.
Hoe werkt de samenwerking tussen OR en arbodienst?
De OR heeft het recht om rechtstreeks contact te hebben met de arbodienst of bedrijfsarts die aan de organisatie is verbonden. Dit recht is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet. De OR kan de bedrijfsarts vragen om toelichting te geven op het gevoerde beleid, trends in verzuim te bespreken of advies te geven over verbetermogelijkheden.
In de praktijk verloopt dit contact het best wanneer er een heldere structuur is afgesproken. Denk aan periodiek overleg tussen de OR en de arbodienst, waarbij verzuimcijfers worden besproken en aanbevelingen worden gedaan. Dit soort overleg helpt de OR om goed geïnformeerd te blijven en een constructieve bijdrage te leveren aan het beleid.
Wil je als OR meer inzicht krijgen in hoe verzuimbegeleiding in de praktijk werkt, dan is het zinvol om te begrijpen welke stappen een arbodienst zet en welke verantwoordelijkheden bij de werkgever blijven liggen. Een goede arbodienst begeleidt en adviseert, maar de werkgever blijft zelf verantwoordelijk voor de opvolging.
Wat kan de OR doen om verzuim actief te verminderen?
De OR kan een actieve bijdrage leveren aan het verminderen van verzuim door niet alleen te reageren op beleid, maar ook proactief verbeteringen voor te stellen. Dit begint met het goed analyseren van verzuimcijfers en het signaleren van patronen die wijzen op onderliggende problemen, zoals werkdruk, onveilige werkomstandigheden of een gebrek aan ondersteuning.
Praktische stappen die de OR kan zetten:
- Analyseer de verzuimcijfers die de werkgever beschikbaar stelt en zoek naar terugkerende patronen per afdeling of functiegroep.
- Voer gesprekken met medewerkers om signalen van de werkvloer op te halen die niet altijd zichtbaar zijn in cijfers.
- Zet het onderwerp verzuim periodiek op de agenda van het overleg met de bestuurder.
- Vraag om een RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) als die niet up-to-date is, want een actuele RI&E is de basis voor preventief beleid.
- Doe concrete voorstellen voor maatregelen die de werkdruk verlagen of de werkomstandigheden verbeteren.
Een OR die structureel aandacht besteedt aan verzuim, draagt bij aan een cultuur waarin gezond werken serieus wordt genomen. Dat is goed voor medewerkers én voor de organisatie.
Welke fouten maken OR’en bij het verzuimbeleid?
Een veelgemaakte fout is dat OR’en zich te laat in het proces mengen. Wanneer een werkgever al een nieuw verzuimprotocol heeft opgesteld en de OR pas achteraf om instemming vraagt, is de ruimte voor invloed beperkt. De OR doet er goed aan om vroeg in het proces betrokken te worden en dat ook actief te vragen.
Andere fouten die OR’en regelmatig maken:
- Te weinig gebruikmaken van het recht op informatie over verzuimcijfers
- Het instemmingsrecht niet opeisen bij wijzigingen in de arbodienstverlening
- Geen structureel overleg inplannen met de bedrijfsarts of arbodienst
- Zich alleen richten op individuele gevallen in plaats van op structureel beleid
- Onvoldoende kennis hebben van de wettelijke verplichtingen rondom verzuim, zoals de Wet verbetering poortwachter
Kennis van de relevante wet- en regelgeving is essentieel. Een OR die weet wat de werkgever wettelijk verplicht is, kan veel gerichter sturen en adviseren. Scholing van OR-leden op het gebied van verzuim en arbeidsomstandigheden is dan ook een waardevolle investering.
Hoe ArboVita werkgevers en OR ondersteunt bij verzuimbeleid
Wij begrijpen dat zowel werkgevers als OR’en behoefte hebben aan duidelijkheid en structuur rondom verzuim. ArboVita begeleidt en adviseert werkgevers bij het correct uitvoeren van alle stappen binnen de wet- en regelgeving, van de eerste ziekmelding tot en met re-integratie. Daarbij werken wij met een vaste casemanager in taakdelegatie, onder supervisie van een bedrijfsarts, zodat er altijd een herkenbaar aanspreekpunt is.
Wat wij bieden voor organisaties die hun verzuimbeleid willen verbeteren:
- Begeleiding bij het opzetten en actualiseren van een verzuimprotocol dat voldoet aan de wettelijke eisen
- Advies over de samenwerking tussen werkgever, OR en arbodienst
- Uitvoering van de Wet verbetering poortwachter met korte lijnen en persoonlijk contact
- Ondersteuning bij de RI&E en preventief medisch onderzoek (PMO)
- Actief advies van bedrijfsarts en casemanager, gericht op duurzaam herstel
Wil je weten welk verzuimabonnement past bij jouw organisatie? Of wil je gewoon eens sparren over hoe je het verzuimbeleid beter kunt inrichten? Neem contact met ons op en we kijken samen naar wat voor jouw situatie werkt.