Bij verzuim door ziekte of een arbeidsconflict zoeken werkgevers en medewerkers vaak naar een manier om de terugkeer naar het werk zo soepel mogelijk te laten verlopen. Arbeidstherapeutisch werken is daarbij een begrip dat regelmatig opduikt, maar waarover veel vragen bestaan. Wat houdt het precies in, wanneer is het zinvol en wat mogen beide partijen van elkaar verwachten? In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen.
Of je nu werkgever bent en een medewerker wilt begeleiden bij terugkeer, of HR-professional bent en grip wilt houden op verzuim binnen de organisatie, het begrijpen van arbeidstherapeutisch werken helpt je om op het juiste moment de juiste stappen te zetten.
Wat is arbeidstherapeutisch werken?
Arbeidstherapeutisch werken is een vorm van werkhervatting waarbij een medewerker die ziek is of herstellende is, op therapeutische basis werkzaamheden verricht. Het doel is niet productiviteit, maar herstel. De medewerker werkt om te revalideren, structuur te hervinden en te wennen aan het arbeidsproces, zonder dat daaraan prestatieverwachtingen zijn verbonden.
Het gaat dus uitdrukkelijk niet om reguliere werkhervatting. De medewerker blijft formeel ziek gemeld en ontvangt geen loon op basis van geleverde arbeid, maar zijn volledige salaris via de loondoorbetalingsverplichting van de werkgever. Arbeidstherapeutisch werken vindt altijd plaats op advies van de bedrijfsarts en wordt afgestemd op de belastbaarheid van de medewerker op dat moment.
Wanneer wordt arbeidstherapeutisch werken ingezet?
Arbeidstherapeutisch werken wordt ingezet wanneer een medewerker nog niet in staat is om regulier te werken, maar werken zelf wel bijdraagt aan het herstelproces. Dit is vaak het geval bij psychische klachten, zoals een burn-out of angststoornissen, maar ook bij langdurig fysiek verzuim, waarbij structuur en sociale contacten een positieve rol spelen in het herstel.
De bedrijfsarts beoordeelt of en wanneer arbeidstherapeutisch werken passend is. Typische situaties waarin het wordt ingezet, zijn:
- Herstel na een burn-out, waarbij de medewerker behoefte heeft aan een geleidelijke opbouw van activiteiten
- Langdurig verzuim, waarbij volledige inactiviteit het herstel vertraagt
- Situaties waarin de medewerker zelf aangeeft behoefte te hebben aan structuur en sociale contacten
- Als tussenstap voordat de re-integratie formeel van start gaat
Het is belangrijk dat zowel werkgever als medewerker begrijpen dat arbeidstherapeutisch werken een tijdelijke en bewuste fase is, en geen verkapte manier om iemand eerder aan het werk te krijgen.
Hoe verschilt arbeidstherapeutisch werken van re-integratie?
Het belangrijkste verschil is het doel. Bij re-integratie is het doel werkhervatting in de breedste zin: de medewerker bouwt structureel zijn taken en uren op om uiteindelijk volledig te hervatten. Bij arbeidstherapeutisch werken is het doel herstel, waarbij werk een middel is en geen doel op zich.
Ook juridisch zijn er verschillen. Re-integratie valt onder de Wet verbetering poortwachter en kent vaste verplichtingen en termijnen voor zowel werkgever als medewerker. Arbeidstherapeutisch werken heeft geen formele wettelijke basis als apart traject, maar vindt plaats binnen de ziekteperiode, op advies van de bedrijfsarts. Er zijn geen productienormen, geen uren die moeten worden gehaald en geen sancties als het niet lukt.
Kort samengevat:
- Arbeidstherapeutisch werken: herstelgericht, geen prestatieverwachting, medewerker blijft ziek gemeld
- Re-integratie: werkhervatting als doel, wettelijk kader, opbouw van taken en uren met verwachtingen
Wat zijn de voordelen van arbeidstherapeutisch werken?
Arbeidstherapeutisch werken biedt voordelen voor zowel de medewerker als de werkgever. Voor de medewerker biedt het structuur, sociale verbinding en een gevoel van betekenis, zonder de druk van prestaties. Dit kan het herstelproces aanzienlijk versnellen, vooral bij psychische klachten waarbij isolement een risicofactor is.
Voor de werkgever helpt het om de band met de medewerker te onderhouden en de terugkeer naar het werk soepeler te laten verlopen. Een medewerker die geleidelijk wordt blootgesteld aan de werkomgeving herstelt doorgaans beter dan iemand die na een lange periode van afwezigheid plotseling terugkeert. Bovendien kan arbeidstherapeutisch werken de totale verzuimduur verkorten, wat gunstig is voor zowel de organisatie als de medewerker zelf.
Welke rechten en plichten gelden bij arbeidstherapeutisch werken?
Tijdens arbeidstherapeutisch werken behoudt de medewerker zijn recht op volledige loondoorbetaling. De medewerker is immers nog steeds ziek gemeld. De werkgever is verplicht om passende omstandigheden te creëren die aansluiten bij de belastbaarheid, zoals de bedrijfsarts die heeft vastgesteld. Er mogen geen prestatieverwachtingen worden gesteld.
Voor de medewerker geldt dat deelname in principe vrijwillig is, maar dat het weigeren van redelijke adviezen van de bedrijfsarts consequenties kan hebben binnen het bredere verzuimtraject. De medewerker heeft ook de plicht om mee te werken aan zijn herstel, wat arbeidstherapeutisch werken kan omvatten als de bedrijfsarts dit adviseert.
Concreet gelden de volgende aandachtspunten:
- De bedrijfsarts stelt de belastbaarheid vast en adviseert over de invulling
- De werkgever zorgt voor een veilige en passende werkomgeving
- Er worden geen productiedoelen of uren opgelegd
- De medewerker blijft formeel ziek gemeld gedurende de gehele periode
- De voortgang wordt regelmatig geëvalueerd door de bedrijfsarts
Hoe begeleidt een arbodienst het arbeidstherapeutisch werken?
Een arbodienst speelt een centrale rol bij het adviseren en begeleiden rondom arbeidstherapeutisch werken. De bedrijfsarts beoordeelt of deze vorm van werkhervatting medisch verantwoord en zinvol is. Vervolgens adviseert de arbodienst de werkgever over de invulling, de duur en de randvoorwaarden.
Goede begeleiding betekent dat er regelmatig contact is tussen de bedrijfsarts, de medewerker en de werkgever. De arbodienst helpt de werkgever om de juiste stappen te zetten, signaleert wanneer de belasting te hoog wordt en adviseert over het moment waarop kan worden overgegaan naar formele re-integratie. De werkgever blijft hierbij zelf verantwoordelijk voor de opvolging en de uitvoering binnen de organisatie.
Hoe ArboVita helpt bij arbeidstherapeutisch werken
Wij begrijpen dat arbeidstherapeutisch werken vragen oproept, zowel bij werkgevers als bij medewerkers. Onze bedrijfsartsen en casemanagers adviseren werkgevers actief over wanneer en hoe arbeidstherapeutisch werken verantwoord kan worden ingezet, altijd afgestemd op de specifieke situatie van de medewerker en de organisatie.
Wat wij bieden bij de begeleiding rondom arbeidstherapeutisch werken:
- Een medisch onderbouwd advies van de bedrijfsarts over belastbaarheid en invulling
- Persoonlijke begeleiding via een vaste casemanager in taakdelegatie, onder supervisie van de bedrijfsarts
- Heldere communicatie richting de werkgever over verplichtingen en mogelijkheden
- Regelmatige evaluatie van de voortgang en tijdige bijsturing waar nodig
- Advies over de overgang van arbeidstherapeutisch werken naar formele re-integratie
Wij nemen het verzuimproces niet over, maar adviseren en begeleiden werkgevers, zodat zij de juiste stappen kunnen zetten binnen wet- en regelgeving. Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen? Bekijk onze verzuimabonnementen of neem direct contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.