Wanneer een medewerker zich ziek meldt, ontstaat er voor zowel werkgever als werknemer een reeks rechten en plichten. Voor werknemers is het niet altijd duidelijk wat er precies van hen wordt verwacht tijdens een ziekteperiode. Toch zijn die verplichtingen wettelijk vastgelegd en hebben ze directe gevolgen voor het verzuimproces en de re-integratie.
In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de verplichtingen van de werknemer bij ziekte. Van de ziekmelding tot de samenwerking met de bedrijfsarts: we leggen stap voor stap uit wat werknemers moeten weten en doen om het herstelproces soepel te laten verlopen.
Wat zijn de verplichtingen van een werknemer bij ziekte?
Een zieke werknemer heeft tijdens ziekte een aantal wettelijke verplichtingen. De belangrijkste zijn: zich tijdig ziek melden, beschikbaar zijn voor contact met de werkgever en de bedrijfsarts, meewerken aan re-integratie en de voorschriften van de bedrijfsarts opvolgen. Het niet nakomen van deze verplichtingen kan leiden tot loonstopzetting of zelfs ontslag.
De verplichtingen van de werknemer bij ziekte vloeien voort uit de Wet verbetering poortwachter en het Burgerlijk Wetboek. Deze wetgeving is bedoeld om langdurig verzuim te voorkomen en herstel te bevorderen. Zowel werkgever als werknemer hebben hierin een actieve rol. De werknemer is niet passief: hij of zij wordt geacht actief mee te werken aan terugkeer naar werk, ook als dat in aangepaste vorm is.
Hoe en wanneer moet een werknemer zich ziek melden?
Een werknemer moet zich zo vroeg mogelijk op de eerste ziektedag ziek melden bij de werkgever. De exacte manier van ziekmelden, bijvoorbeeld telefonisch of via een app, is vaak vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of het bedrijfsreglement. Er is geen wettelijke verplichting om de reden van ziekte te vermelden.
Tijdig ziek melden is belangrijk omdat de werkgever anders niet weet dat de medewerker niet komt werken. Een late of onjuiste ziekmelding kan gevolgen hebben voor de loondoorbetaling. Daarnaast is het voor de werkgever en de betrokken begeleiders noodzakelijk om het verzuimproces tijdig op te starten, zodat de juiste ondersteuning snel beschikbaar is.
Naast de eerste ziekmelding verwacht de werkgever ook dat de werknemer bereikbaar blijft en updates geeft over zijn of haar situatie. Dit hoeft geen gedetailleerde medische informatie te zijn, maar een globaal beeld van het herstelproces helpt bij het plannen van eventuele vervanging en het opstarten van de re-integratie.
Wat mag een werkgever vragen aan een zieke werknemer?
Een werkgever mag een zieke werknemer vragen naar zijn of haar verwachte hersteldatum en of er mogelijkheden zijn voor aangepast werk. De werkgever mag echter niet vragen naar de aard of oorzaak van de ziekte. Medische informatie is privacygevoelig en valt onder de bescherming van de AVG.
Wat de werkgever wel mag weten, is beperkt tot praktische informatie:
- Het telefoonnummer of adres waar de werknemer bereikbaar is
- Of de werknemer onder behandeling is bij een arts
- De verwachte duur van het verzuim
- Of er mogelijkheden zijn voor aangepast of ander werk
Medische vragen worden gesteld door de bedrijfsarts, niet door de werkgever. De bedrijfsarts beoordeelt de situatie vanuit een medisch en arbeidskundig perspectief en adviseert vervolgens de werkgever over de belastbaarheid van de medewerker. Die scheiding is bewust: zo wordt de privacy van de werknemer gewaarborgd, terwijl de werkgever toch de informatie krijgt die nodig is om het verzuim goed te begeleiden.
Moet een werknemer meewerken aan re-integratie?
Ja, een werknemer is wettelijk verplicht mee te werken aan re-integratie. Dit betekent dat hij of zij actief moet deelnemen aan het opstellen en uitvoeren van een plan van aanpak, afspraken moet nakomen met de bedrijfsarts en werkgever, en redelijke re-integratieactiviteiten moet uitvoeren. Weigering zonder geldige reden kan leiden tot loonstopzetting.
Re-integratie hoeft niet direct te betekenen dat iemand volledig terugkeert in de eigen functie. Aangepast werk, gedeeltelijke werkhervatting of re-integratie bij een andere werkgever (spoor 2) zijn ook mogelijke vormen. De bedrijfsarts adviseert over wat haalbaar is, rekening houdend met de medische situatie van de werknemer.
Wat zijn de rechten van de werknemer bij re-integratie?
Meewerken aan re-integratie is een verplichting, maar de werknemer heeft ook rechten. Zo mag re-integratie niet leiden tot overschrijding van de medische belastbaarheid. Als een werknemer het niet eens is met het advies van de bedrijfsarts, kan hij of zij een second opinion aanvragen bij een andere bedrijfsarts. Dit recht is wettelijk verankerd en bedoeld om de positie van de werknemer te beschermen.
Wat zijn de gevolgen als een werknemer zijn verplichtingen niet nakomt?
Als een werknemer zijn verplichtingen bij ziekte niet nakomt, kan de werkgever het loon stopzetten totdat de werknemer weer meewerkt. In ernstige gevallen kan het zelfs leiden tot ontslag op staande voet. De maatregel moet wel proportioneel zijn en de werkgever moet de werknemer eerst waarschuwen.
De meest voorkomende gevolgen op een rij:
- Loonstopzetting: de werkgever stopt tijdelijk met het uitbetalen van loon totdat de werknemer zijn verplichtingen weer nakomt.
- Loonsanctie: het UWV kan de loondoorbetalingsplicht van de werkgever verlengen als de re-integratie onvoldoende is verlopen, ook als dat mede door de werknemer komt.
- Ontslag: bij structurele weigering om mee te werken kan de rechter ontslag toestaan.
Het is belangrijk dat werkgevers deze stappen zorgvuldig en gedocumenteerd zetten. Een goed verzuimbeleid helpt om dit soort situaties tijdig te signaleren en op de juiste manier aan te pakken, zonder escalatie.
Hoe ondersteunt een arbodienst werknemer en werkgever bij verzuim?
Een arbodienst ondersteunt zowel de werknemer als de werkgever tijdens het verzuimproces. De bedrijfsarts beoordeelt de belastbaarheid van de werknemer en adviseert over herstel en re-integratie. Tegelijkertijd adviseert de arbodienst de werkgever over de juiste stappen binnen de wet- en regelgeving, zoals de Wet verbetering poortwachter.
Voor werknemers biedt een arbodienst een professioneel en onafhankelijk aanspreekpunt. De bedrijfsarts luistert naar de situatie van de medewerker, weegt medische en arbeidskundige factoren af en geeft advies dat rekening houdt met zowel het herstel als de terugkeer naar werk. Dat evenwicht is essentieel: duurzaam herstel staat voorop, niet alleen snelle werkhervatting.
Voor werkgevers zorgt een arbodienst voor overzicht en structuur in het verzuimproces. Daarbij blijft de werkgever zelf verantwoordelijk voor de opvolging van adviezen en de communicatie met de medewerker. De arbodienst begeleidt en adviseert, maar neemt de interne verantwoordelijkheid niet over.
Hoe ArboVita helpt bij verzuim en de verplichtingen van werknemers
Wij begeleiden en adviseren werkgevers bij het correct uitvoeren van het verzuimproces, van de eerste ziekmelding tot en met de re-integratie. Onze aanpak is persoonlijk, praktisch en altijd gericht op duurzaam herstel. Dit is wat we bieden:
- Begeleiding door een vaste casemanager in taakdelegatie, onder supervisie van een bedrijfsarts
- Advies over de juiste stappen binnen de Wet verbetering poortwachter
- Beoordeling van de belastbaarheid van de werknemer door een bedrijfsarts
- Ondersteuning bij het opstellen en bewaken van het plan van aanpak
- Korte lijnen en persoonlijk contact, zodat er snel geschakeld kan worden
Wij nemen het verzuimproces niet over, maar zorgen ervoor dat werkgevers de juiste stappen zetten op het juiste moment. Zo voorkom je onnodige escalaties en houd je grip op verzuim. Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen ondersteunen? Bekijk onze verzuimabonnementen of neem vrijblijvend contact met ons op.